Stan uprawy brzoskwiń na świecie i w Polsce

Produkcja towarowa brzoskwiń na świecie od kilkunastu lat stale wzrasta. W 2000 roku światowa produkcja wyniosła 13 293 tys. ton, natomiast już w 2004 roku było to już 15 561 tys. ton. Do najważniejszych producentów tego owocu należą kraje, takie jak Chiny, Włochy, USA, Hiszpania oraz Grecja, które uprawiają 2/3 światowej produkcji brzoskwiń, czyli 67,4%. W 2004 roku odnotowano największe zbiory, kiedy produkcja światowa przekroczyła 15 milionów ton.

Powierzchnia produkcji światowej w 2000 roku wyniosła 2 mln ha,  z czego w Unii Europejskiej produkowano brzoskwinie na 250 tysięcy ha. Produkcja jest skoncentrowana głównie w krajach śródziemnomorskich, tj. we Włoszech, Hiszpanii, Grecji i Francji.  Ogółem w tych krajach w 2000 roku wyprodukowano 2841 tys. ton brzoskwiń; brzoskwinie deserowe stanowiły 1550 tys. ton (54,6%), a brzoskwinie przemysłowe 1291 tys. ton (45,4%). Brzoskwinie deserowe produkuje się głównie we Włoszech i Francji, natomiast brzoskwinie przemysłowe w Grecji i Hiszpanii.

Ze względu na mało sprzyjające warunki środowiska produkcja towarowa brzoskwiń w Polsce jest niska i nie przekracza 10% ogólnego spożycia. W kraju dominuje produkcja amatorska, a towarowe plantacje są nieliczne, zlokalizowane przede wszystkim w południowej i południowo-wschodniej części Polski.

Przykładowe modele sadu brzoskwiniowego na świecie i w Polsce

  1. Uprawa brzoskwiń w Chinach

Największy udział w światowej produkcji towarowej mają Chiny ze względu na stale zwiększającą się powierzchnię uprawy. Uprawy koncentrują się głównie w północnej części kraju wzdłuż Żółtej Rzeki oraz południowo-zachodniej wzdłuż rzeki Jangcy. Wynika to z panujących tam bardzo dobrych warunków klimatycznych umożliwiających uzyskanie owoców najlepszej jakości. Produktywność sadów brzoskwiniowych w tym kraju jest niska (ok. 15 ton z hektara), co wynika  z ręcznego przerzedzania zawiązków. Jednak dzięki temu otrzymuje się duże owoce (300-400 g) o wyższej cenie. Innym czynnikiem ograniczającym plonowanie jest stosowanie mało skutecznej ochrony przed chorobami grzybowymi i szkodnikami.

W uprawie dominują takie odmiany, jak np.: Feichentao oraz Kuitao. Przede wszystkim drzewka okulizuje się na silnie rosnących podkładkach i sadzi w rozstawie 3×3 m. Po posadzeniu formuje się koronę otwartą, w której są 3-4 główne przewodniki wyrastające z pnia na wysokości 45 cm od ziemi. Przewodnik centralny oraz inne pędy boczne są usuwane. Aby drzewko dobrze się przyjęło, tworzy się wokół niego misy do zatrzymywania wody opadowej. W niektórych sadach prowadzi się uprawy współrzędne (np. soję lub kukurydzę), wtedy międzyrzędzia są szersze i mogą wynosić nawet 6 m.

W kolejnym roku po posadzeniu wykonuje się trzykrotne cięcie w sezonie. Pierwsze, wykonywane na wiosnę (od maja do połowy czerwca – w zależności od odmiany), polega na usuwaniu odrostów korzeniowych, pędów konkurencyjnych z przewodnikiem oraz silnych pędów wyrastających do środka korony. Jest to przede wszystkim cięcie prześwietlające, które ma na celu poprawienie jakości owoców. Celem drugiego letniego cięcia, 2-3 tygodnie po zbiorze owoców, jest wzmocnienie pąków kwiatowych, jak również usunięcie odrostów korzeniowych oraz pędów rosnących do środka korony. Termin trzeciego cięcia przypada na zimę, w tym czasie usuwa się część pędów z pąkami kwiatowymi, co zmniejsza konieczność ręcznego przerzedzani owoców.

W Chinach nawożenie zaczyna się stosować 2-3 lata po posadzeniu drzewek. Nawozy azotowe (100-150 kg) podaje się w 3 terminach:

  • 60-70% rocznej dawki w fazie pękania pąków kwiatowych (na glebach lekkich stosuje się 40% rocznej dawki),
  • 20-30% rocznej dawki latem, tzn. 7-8 tygodni po kwitnieniu, w celu wzmocnienia pąków kwiatowych,
  • 10% rocznej dawki po zbierze owoców w przypadku uprawy na glebach ciężkich.

Nawozy potasowe i fosforowe stosuje się, po wcześniejszej analizie chemicznej, wiosną wraz z nawożeniem azotowym. Często stosowaną metodą przy wysokim pH są opryski cynkiem i manganem bezpośrednio po kwitnieniu. W wielu sadach powszechne jest wykorzystywanie nawozów organicznych (obornik, kompost) rozrzucanych wzdłuż rzędów co 2-3 lata.

Podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym w produkcji brzoskwiń jest przerzedzanie kwiatów wykonywane w okresie pękania pąków lub w pełni kwitnienia oraz przerzedzanie zawiązków 15 dni po zakończeniu kwitnienia. Pierwszy z wymienionych zabiegów jest wykonywany ręcznie, co jest bardzo pracochłonne i zabiera dużo czasu. Jednak dzięki temu można otrzymać duże owoce bardzo dobrej jakości. Zakłada się, że przeciętnie jeden owoc od drugiego powinien znajdować się w odległości 15 cm w przypadku odmian wielkoowocowych lub w odległości 10 cm u odmian drobnoowocowych. Przerzedzanie kwiatów polega na usunięciu pąków kwiatowych z krótkich oraz średnich pędów. Na silnych i długich pędach pozostawia się wszystkie kwiaty.

  1. Uprawa brzoskwiń w Polsce

W Polsce uprawa brzoskwiń jest ograniczona ze względu na duże wymagania klimatyczne brzoskwiń. W naszym klimacie występują okresowe mroźne zimy powodujące uszkodzenia mrozowe i silne przemarzanie drzew. Dlatego najlepsze do uprawy są rejony o możliwie wysokich wymaganiach termicznych. Do założenia plantacji najodpowiedniejsze są trzy rejony:

  1. okręg lubuski – obejmuje Ziemię Lubuską, okolice Zielonej Góry i Krosna Odrzańskiego,
  2. okręg śląski – obejmuje obszar Kotliny Śląskiej wzdłuż Odry, od Opola, przez Wrocław, po Głogów,
  3. okręg wielkopolski – łączy się z okręgiem lubuskim z największym rozprzestrzenieniem się uprawy wzdłuż Odry, od Zbąszynia, Wolsztyna i Rakoniewic, po Poznań.
  4. okręg sandomierski.

W uprawie brzoskwiń w Polsce najczęściej używane są podkładki: Rakoniewicka (silny wzrost szczepionych drzew, przystosowana do warunków klimatycznych i glebowych Polski), Mandżurska (o wysokiej wytrzymałości na mróz) i Siberian C (osłabia wzrost szczepionych drzew, system korzeniowy podatny na porażenia przez nicienie) oraz jako podkładka skarlająca Pumiselect® (zmniejsza wzrost drzew o 50%).

Najczęściej sposobem uszlachetnienia jest okulizacja na przystawkę. W zależności od sposobu produkcji podkładki okulizowane są pod koniec lipca i w sierpniu.

Przy uprawie towarowej duże znaczenie ma odpowiedni dobór odmian. W rejestrze znajduje się 8 odmian: wczesne – Royalvee, Harnaś; średnio wczesne – Redhaven, Reliance, Velvet, Inka, Iskra oraz późne – Harrow Beauty.

Brzoskwinia jest gatunkiem silnie rosnącym, jednak na siłę wzrostu można wpływać poprzez stosowanie odpowiedniego sposobu formowania korony i cięcia. Również w Polsce, jak i innych krajach, gdzie gatunek ten uprawia się na szeroką skalę, powszechnie stosuje się koronę otwartą, która może mieć formę kotłową lub wazową, w zależności od kąta między konarami szkieletowymi. Różnica polega na tym, że w koronie wazowej występują większe odchylenia konarów szkieletowych niż w kotłowej. Korona otwarta składa się z 4-5 konarów wyrastających pod szerokim kątem prawie z jednego miejsca na pniu. Przeważnie tak formowane drzewka sadzi się w rozstawie 5-6 m x 4 m, jednak głównie zależy to od kąta nachylenia konarów.

korona kotłowa

korona kotłowa

            Jednym z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnym jest cięcie. Ma ono za zadanie nadać właściwy kształt koronie, poprawić stan fitosanitarny drzew oraz wzmocnić koronę. Cięcie można wykonywać dwa razy w roku: na wiosnę oraz w lecie. To drugie wykonuje się na początku lipca, gdy owoce osiągnął odpowiednią wielkość w celu poprawienia wybarwienia owoców. Równie ważnym zabiegiem jest przerzedzanie zawiązków, które sprzyja uzyskaniu dobrej wielkości i jakości owoców. Należy je rozpocząć, gdy zawiązki są wielkości orzecha laskowego i zachować między nimi ok. 15 cm. odległość.

Podstawowym zabiegiem stosowanym na brzoskwiniach jest oprysk przeciw kędzierzawości liści powodowanej przez grzyb Taphrina deformans. Przy małym zagrożeniu wystąpienia choroby można stosować jeden zabieg w okresie wczesnowiosennym najpóźniej do pękania pąków. W sadach towarowych zaleca się stosowanie dwóch lub nawet trzech zabiegów ze względu na to, że często jeden oprysk nie jest wystarczający. Późną jesienią (po opadnięciu wszystkich liści) lub zimą (podczas zimowych ociepleń) można stosować opryski fungicydami miedziowymi w stężeniu 1% np. Miedzian 50 WP lub Kocide 101. W okresie wczesnowiosennym, w fazie przed pękaniem pąków, należy stosować fungicydy jodynowe (Syllit/Carpene 65 WP – 0,5% lub Efuzin 500 SC – 0,6%) lub fungicydy tiuramowe (Thiram granulo 80 WG lub Pomarsol Forte 80 WG – 0,5%). Duże znaczenie ma zastosowanie jesiennych oprysków fungicydami miedziowymi ze względu na to, że ograniczają źródła infekcji na następny rok.

mgr inż. Dorota Blatsios

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota

One Comment

Comments are closed.