Pnącza w mieście – wady, zalety i dobór gatunków

Pnącza w mieście, gdzie wolnej przestrzeni jak na lekarstwo, są niezastąpionymi roślinami. Nie potrzebują dużo przestrzeni w podłożu i często nie maja zbyt wielkich wymagań. Odwdzięczają się olbrzymią masą zieleni na dodatkowej, dotąd nieobsadzonej płaszczyźnie, jaką są ściany.

Podział ze względu na  sposób wspinania się po podporze

Pnącza są roślinami o długich łodygach, wymagające podpory, aby móc wspinać się do światła. W klimacie umiarkowanym w naturalnych warunkach występują rzadko, jednak w lasach tropikalnych są popularnymi roślinami. Większość z nich wykazuje bardzo szybki wzrost na długość (w ciągu roku mogą przyrastać nawet do 5 metrów). Rozróżniamy dwa rodzaje pnączy ze względu na sposób wspinania się po podporze:

  • wijące się – za pomocą łodygi oplatają się wokół podpory. Okrężnymi ruchami pędu roślina wyszukuje oparcie i skrętnymi ruchami dookoła niej się owija. Np. fasola, groch.
  • czepne – wykorzystują wyspecjalizowane organy, aby móc wspinać się do słońca, mogą to być wąsy czepne, kolce, ciernie, czepne korzenie przybyszowe i ssawki.

Ze względu na swój pokrój pnącza są bardzo elastyczne, przez co ich wykorzystanie w miejskich terenach zieleni jest niegraniczone. Nie potrzebują dużo miejsca, co jest niesamowicie istotne w zurbanizowanym świecie, gdzie jedyny skrawek ziemi jest między jednym chodnikiem a drugim. Nie wymagają ani specjalnych podpór, a ich walory ozdobne i zdolność do budowania architektonicznych przestrzeni, potrafi wzbogacić nie jedną aranżację.

Pnącza w mieście - wady, zalety i dobór gatunków

Pnącza w mieście – zalety

  1. Najważniejszą zaletą tych roślin jest ich szybki wzrost. Posadzone co pół metra potrafią w ciągu kilku sezonów szczelnie pokryć elewację budynku. Również pnącza jednoroczne posadzone na balkonie czy tarasie są w stanie z kilku nasion wytworzyć masę zieleni zakrywającą całą poręcz. Wystarczy im pojemnik z dobrą ziemią ogrodniczą.
  2. Pnącza w mieście zdecydowanie wpływają na poprawę mikroklimatu, poprzez nagromadzenie wody pomiędzy liśćmi, a przez to wzrost wilgotności. Wytwarzają masę zieleni porównywalna do drzewa, a ich liście powodują wytwarzanie tlenu i pochłanianie dwutlenku węgla, a także zatrzymywanie zanieczyszczeń i pyłów w mieście.
  3. Tworzą duże dekoracyjne płaszczyzny i powierzchnie, potrzebując do tego jedynie skrawek ziemi. Ma to niebywałe znaczenie w zieleni miejskiej, gdzie jest mocno ograniczona przestrzeń. W miastach można wykorzystać pnącza jaki dodatkowy pionowy wymiar roślinności. Również w małych ogrodach można uzyskać dużą masę zieleni niewielkim kosztem powierzchni.
  4. W centrum miast rośliny te można wykorzystać jako maskowanie nieestetycznych ścian budynków. Przyniesie korzyści zarówno wizualne przyczyni się do izolacji termicznej budowli w lecie (zieleń nie pozwala na nagrzewanie i utrzymuje chłód wewnątrz pomieszczeń). Przy zastosowaniu pnączy zimozielonych otrzymamy efekt ochrony budynku przed startami ciepła, co pozwoli na zmniejszenie kosztów ogrzewania.

 

Pnącza w mieście – wady

  1. Pnącza rosnące przy budynkach często osiągają olbrzymie rozmiary, a co za tym idzie są także bardzo ciężkie, szczególnie gdy nagromadzi się w nich woda po deszczu. Elementy czepne rośliny mogą nie wytrzymać takiego obciążenia i oderwać się od ściany niszcząc elewacje. Planując pnącza w mieście trzeba dobrze przygotować podporę.
  2. W trakcie prac pielęgnacyjnych, gdy planowana jest redukcja rozmiarów pnącza, może dość do pozostawienia na elewacji nieestetycznych śladów po przylgach i innych organach czepnych. Jeżeli ściana ma ciemny kolor to nie powinno być to mocno widoczne, ale na jasnych płaszczyznach może rzucać się to w oczy.
  3. Odstraszająco może działać fakt, że pomiędzy liśćmi żyje bardzo dużo różnych owadów i robaków. W trakcie kwitnienia miododajnych gatunków mogą one przyciągać pszczoły. Często także znajduje się tam dużo komarów i pająków. Jednak pnącza w mieście to jedyne miejsce dla wielu gatunków zwierząt.

Bluszcz, Winorośli, Liści, Rośliny, Hwalyeob, Charakter

Polecane gatunki wieloletnie do zieleni miejskiej:

Bluszcz pospolity (Hedera helix)

Zimozielone pnącze osiągające wysokość do 30 metrów, w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego ma przyrosty 0,5-1 metr. Cechą ozdobną są ciemnozielone liści. Wspina się po podporze za pomocną korzeni przybyszowych. Nadaje się także do uprawy jako roślina płożąca i okrywowa pod koronami drzew. Toleruje stanowiska cieniste i półcieniste o glebach mokrych, żyznych i zasadowych. Okazy starze mogą zakwitać i wytwarzać małe żółte kwiaty. Polecana odmiana okrywowa to ‘Thorndale’, a pnąca do góry  ‘Woerner’,

Glicynia kwieciska (Wisteria floribunda)

Silne plącze rosnące do 10 metrów o rocznych przyrostach 1-3 metrów. Ozdobą są niebieskie, fioletowe, różowe lub białe kwiaty zebrane w długie zwisające grona. Jesienią liście przebarwiają się na żółto. Przy stosowaniu odpowiedniego cięcia można uzyskać bardzo dużą masę zieleni i kwiatów. Preferuje stanowiska słoneczne, ciepłe i osłonięte oraz żyzne, średnio wilgotne i przepuszczalne gleby. Wspina się po mocnych konstrukcjach. Polecana do nasadzeń reprezentatywnych.

Milin amerykański (Campsis radicans)

Osiąga 10 m wysokości, w ciągu roku przyrasta do 4 m. Jest w pełni mrozoodporny. Elementem dekoracyjnym są ciemnozielone długie liście (do 30 cm) i czerwono-pomarańczowe kwiaty o długości do 9 cm pojawiające się od lipca do września. Dekoracyjnie wygląda posadzone przy elewacjach budynków mieszkalnych, gdyż tworzy dużą i gęstą masę zieleni. Preferuje stanowiska słoneczne i ciepłe, a także przeciętne gleby i okresowe susze.

Winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata)

Pnącze silne dorastające do 20 metrów, w ciągu roku m 2 metry przyrostu. Jest mało wymagając, może rosnąć na niewielkim skrawku ziemi. Posiada przylgi na końcu pędów, co umożliwia mu wspinanie się nawet po gładkich ścianach. Walorem ozdobnym są duże zielone liście, które na słonecznych stanowiskach przebarwiają się jesienią na pomarańczowo i czerwono. Toleruje także miejsca półcieniste.

Winobluszcz pięciolostkowy (Parthenocissus tricuspidata)

Roślina o małych wymaganiach osiąga 20 metrów, w trakcie sezonu przyrasta około 2 metrów. Ozdobną częścią są duże lśniące liście, przebarwiające się jesienią na stanowiskach słonecznych na czerwono. Dobrze znosi stanowiska półcieniste i przeciętne gleby.

Woliera, Wiązar, Glicynia, Strona Główna, Ściany

Pnącza jednoroczne:

Czytaj więcej o pnączach jednorocznych w artykule Pnącza jednoroczne – 5 gatunków do ogrodu i na balkon.

Fasola wielkokwiatowa (Phaseolus coccineus)

Pnącze osiąga do 4 metrów w trakcie sezonu. Nasiona wysiewa się do gruntu lub pojemników w maju. Owija się wokół podpory za pomocą pędów. Preferuje stanowiska słoneczne oraz przeciętne gleby. Ozdobą są biało-czerwone kwiaty oraz duże strąki wytwarzane w sierpniu.

Groszek pachnący (Lathyrus odoratus)

Bardzo ładne pnącze osiągające do 2 metrów długości. Ozdobne są różowe kwiaty zebrane w grona. Owija się wokół podpory za pomocą wąsów czepnych. Nasiona wysiewa się pod koniec marca do gruntu  lub w maju do pojemników. Nie ma dużych wymagań, ale preferuje stanowiska słoneczne.

Tunbergia oskrzydlona (Thunbergia alata)

Pnącze traktowane jako roślina jednoroczna osiągające do 3 metrów długości. Ozdobne są żółte kwiaty. Daje dużą masę zieleni. Preferuje stanowiska słoneczne i półcieniste, a także żyzną glebę. Dobrze nadaje się na tarasy i balkony.

Dorota Blatsios,

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota