Znaczenie żywopłotów w ogrodnictwie

Granice ogrodów wyznaczano żywopłotami już w starożytnym Rzymie, ale szczytowy rozwój wykorzystania sztuki kształtowania przestrzeni za ich pomocą przypadł na okres włoskiego renesansu i francuskiego baroku. Żywopłot jako podstawowe założenie kompozycyjne był stosowany bardzo często w parkach przypałacowych.

 żywopłot

Szczególne jest to zauważalne w ogrodach przydworskich w XVIII i XIX wieku gdzie stanowiły główny element zagospodarowania terenu. Z założeń prywatnych przeszły to terenów ogólnie dostępnych jako płaszczyzny wydzielające poszczególne wnętrza ogrodowe. W krajobrazie otwartym nabrały funkcji pasów wiatrochronnych zapobiegających erozji i istotnych elementów wchodzących w ekosystemy. Prawie zawsze towarzyszą ogrodzeniom lub są ich tańszą wersją. W przydomowych ogrodach stwarzają kameralną atmosferę, stanowią dobrą izolacje akustyczną i wizualną, a także chronią przed nawiewaniem zanieczyszczeń, śniegu i kurzu.

Funkcje żywopłotów

Żywopłoty mogą pełnić funkcję ochronną lub ozdobną. Przeważnie wysokie, zwarte, często kolczaste szpalery stanowią dobrą ochronę przed intruzami i dzikimi zwierzętami. W czasach wojen stosowane były wzdłuż fos miejskich i stanowiły dodatkową barierę trudną do przejścia dla wrogich wojsk. Do zakładania takich żywopłotów najlepiej nadają się gatunki szybo rosnące oraz formy krzewiaste odporne na cięcie, które służy do ich zagęszczania. Najczęściej stosuje się gatunki takie jak: klon tatarski, rokitnik, oliwnik, ognik oraz śliwa tarnina.

W przypadku żywopłotów ozdobnych zdecydowanie korzystniejszym rozwiązaniem jest zastosowanie gatunków ozdobnych np. pod względem barwy liści czy kwiatów. Najczęściej stosowane są forsycje, derenie, ogniki, tawuły, jaśminowce, ligustry oraz  drzewa i krzewy liściaste takie jak cisy, jałowce, choiny, świerk kłujący, świerk serbski.

Jak sadzić?

Aby żywopłot dobrze spełniał swoją funkcję musi być dość gęsty i mieć przynajmniej 1,5 metra wysokości. Dobrze posadzone sadzonki już w ciągu kilku lat dadzą dużą masę zieleni. Należy pamiętać, że uzyskanie gęstego żywopłotu formowanego, wysokości od 1,5 do 2 metrów zajmuje 5-10 lat, a żywopłotu nieformowanego – trochę krócej (2-8 lat). Najefektywniej wygląda nasadzenie jednogatunkowe w rozstawie 1,5 x 1,5 m w szachownicę. Dobrym i szybkim rozwiązaniem  jest posadzenie iglastych gatunków o pokroju kolumnowym, które szybko rosną i dobrze się krzewią.

Stosowanie takich rozwiązań jest bardzo dobre w przypadku konieczności wydzielenia jakiejś przestrzeni albo stworzenia ogrodzenia np. posesji. Żywopłoty stanowią dobrą izolację wizualną, a także łączą funkcję ochronną z estetyką.

Najczęściej stosowane gatunki

Zarówno w terenach zieleni miejskiej, jak i w ogrodach prywatnych, bez problemu można zauważyć, że do tworzenia żywopłotów najczęściej wykorzystuje się ligustry, tawuły, porzeczki alpejskie, pięciorniki, irgi i wolno rosnące cisy. Maja one przeważnie od 0,5-1 metra wysokości, w wyniku regularnego przycinania są dobrze zagęszczone i stanowią atrakcyjne wydzielenie przestrzeni. Na żywopłoty ozdobne obwódkowe często stosuje się niskie odmiany bukszpanu wieczniezielonego lub nisko strzyżonego cisa. Ich zaletą jest to, że są zielone cały rok.

Niestety większość gatunków żywopłotowych traci liście na zimę lub pozostawia pożółkłe, zaschnięte liście na krzewach. Dlatego na terenach bardziej reprezentatywnych (przed hotelami, urzędami) warto skorzystać z roślin o liściach zielonych cały rok, są to przede wszystkim ostrokrzew, laurowiśnia, bukszpan, ligustr jajolistny, a także gatunki iglaste: cis, cyprysik, żywotniki.

Cięcie żywopłotów

Powszechnie stosowane są dwa rodzaje cięcia:

  • cięcie zagęszczające, które zmusza krzewy do rozrastania się poprzez skracanie pędów wiosną, wykonuje się je zaraz przed ruszeniem wegetacji
  • cięcie formujące, które stosuje się w celu nadania pożądanego kształtu.

Cięcia formujące wykonuje się dwukrotnie w ciągu sezonu wegetacyjnego. Pierwszy raz jest w maju, kiedy ogranicza się nadmiernie rozrośniętą masę roślinną i zmusza do krzewienia, a drugi, kiedy nowo wyrośnięte pędy kończą swój wzrost na długość (lipie, sierpień)

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Powiązane wpisy

Dorota