Antropogeniczne zagrożenia bioróżnorodności

Bioróżnorodność wyraża dynamizm przyrody i reakcje żywych organizmów na oddziaływania selekcyjne środowiska. Inaczej można powiedzieć, że jest to zróżnicowanie wszystkich organizmów żyjących na Ziemi w poszczególnych ekosystemach.

pola

Ciągły rozwój cywilizacyjny, zabieranie naturalnych terenów pod budowy osiedli, dróg, a także pod uprawy, przyczynia się do ograniczenia zmienności organizmów. Często dochodzi do introdukcji gatunków obcych w danym ekosystemie i wypierania gatunków rodzimych. Główne antropogeniczne zagrożenia pływną z rozwoju rolnictwa, leśnictwa, przemysły oraz turystyki i rekreacji.

Rolnictwo:

Rozszerzanie upraw wielkopowierzchniowych i zajmowanie nowych terenów pod uprawy powoduje ograniczenie powierzchni naturalnych biotypów. Dochodzi do powstania dużych powierzchni zajętych pod rolnictwo, a tylko gdzieniegdzie pojawiają się zadrzewienia śródpolne. Ograniczenie terenów z naturalną roślinnością powoduje zubożenie gatunkowe zwierząt i roślin. Poszczególne pola doprowadzają do izolacje populacji dziko żyjących gatunków w przestrzeni rolniczej.

Coraz większe ilości stosowanych środków ochrony roślin i nawozów przyczyniają się zatruwania środowiska, zanieczyszczania gleb i wód oraz zatruwania gatunków w nich żyjących. Doprowadza to do wypadania gatunków towarzyszących uprawom (chwasty, owady, grzyby) i eutrofizacje siedlisk, a w efekcie wypadanie gatunków wrażliwych.

Obecnie postęp rolnictwa polega na tworzeniu i wprowadzaniu nowych odmian roślin uprawnych, które charakteryzują się lepszymi cechami użytkowymi. Zabieg ten doprowadza do zanikania starych, tradycyjnych odmian, a tym samym do spadku bioróżnorodności genetycznej i możliwość krzyżowanie się gatunków.

Bardzo często wykonuje się liczne zabiegi melioracyjne w celu pozyskania nowych terenów do tyj pory niedostępnych pod uprawy rolnicze. Osuszanie siedlisk przyczynia się do degradacji gleb. Zmiany tak istotnych warunków siedliskowych powodują wypadanie gatunków wrażliwych i zanikanie ekosystemów hydrogenicznych (mokradła).

Często także rolnicy zaprzestają użytkowania łąk i pastwisk. Koszenie takich terenów jest podstawowych zabiegiem, który przyczynia się do obsypywania nasion roślin tam rosnących. Gdy nie rozstanie wykonany ten zabieg, dochodzi do przerwania łańcucha ekologicznego, a to z kolei powoduje zanikanie wielu gatunków roślin łąkowych.

Leśnictwo:

Obecnie produkcja leśna zmierza ku intensyfikacji. Wprowadza się do środowiska gatunki szybko rosnące, które dają dużą masę zieleni w krótkim czasie, często te rośliny nie są dostosowane do danych warunków siedliskowych. Dodatkowo stosowanie nawozów sztucznych i środków ochrony roślin przyczynia się do degradacji ekosystemów leśnych w wyniku zmiany warunków siedliskowych. Prowadzi to do wypadania gatunków wrażliwych i ubożenia struktury lasu, oraz osłabienie naturalnej odporności i stabilności ekosystemu.

Często wprowadzenia się drzewa obcego pochodzenia oraz gatunki drzew modyfikowanych genetycznie. Może to doprowadzić do konkurencji z gatunkami rodzimymi, co w efekcie spowoduje ich wypadanie, a także powstawanie niepożądanych krzyżówek, co stanowi istotne zagrażanie dla różnorodności genetycznej.

Przemysł:

Głównymi zagrożeniami związanymi z postępem przemysłu są zrzuty ścieków, emisja gazów i pyłów do atmosfery, a także wszędzie pojawiające się odpady. Czynniki te powodują zmiany struktury ekosystemów w wyniku eutrofizacji i zakwaszenia siedlisk, a także pojawienie się zanieczyszczeń specyficznych. Prowadzi to do wypadania gatunków wrażliwych.

Budowa infrastruktury przemysłowej (drogi, fabryki) powoduje zajmowanie powierzchni naturalnych biocenoz. Niszczenie ekosystemów powoduje często degradację siedlisk danych organizmów, a tym samym zanikanie wielu gatunków.

Eksploatacja zasobów surowcowych przyczynia się do fizycznego niszczenia siedlisk przyrodniczych, zmiany ich warunków wodnych i chemicznych w otoczeniu, Głównym efektem jest tworzenie hałd często zawierających szkodliwe związki chemiczne oddziaływujące na środowisko bardzo wiele lat.

Turystyka i rekreacja:

Wzrost ruchu turystycznego na obszarach cennych przyrodniczo związane jest z coraz większą chęcią odkrywania nowych terenów. Często turyści nie zdają sobie sprawy z faktu, że depczą roślinność, a ich głośne zachowanie płoszy zwierzęta.

Turystyka jest wiązana bezpośrednio z rozwojem bazy turystycznej i dojazdowej kosztem ograniczenie powierzchni naturalne przyrody.

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota