Charakterystyka ekosystemów antropogenicznych

Ekosystemami antropogenicznymi nazywamy ekosystemy przekształcone w wyniku działań człowieka, które doprowadziły do zniszczenia pierwotnego lub naturalnego ekosystemu, a jego miejsce zajęły nowe siedliska.

 SONY DSC

Ze względu na udział człowieka w powstawaniu nowych ekosystemów wyróżniamy ekosystem pierwotny i naturalny. Ekosystem pierwotny stanowią układy ekologiczne, które nie są i nie były poddane wpływom człowieka. Drugim rodzajem jest ekosystem naturalny lub taki, który jest zbliżony do naturalnego. Są to ekosystemy, których struktura i funkcjonowanie rozwijały się w odpowiednio długim okresie czasu w wyniku naturalnych procesów ekologicznych. W historii tych ekosystemów obecności człowieka znalazły się jako zaburzenia o intensywności zbliżonej do naturalnych klęsk żywiołowych i miały charakter incydentalny. Cechą charakterystyczną obu typów jest utrzymanie się podstawowych procesów takich, jak przepływ energii, obieg materii, zależności troficzne, sukcesja i ewolucja układów.

Ekosystemy antropogeniczne (antropogenezy) są układami tworzonymi i podtrzymywanymi przez człowieka. Mogą to być agrocenozy, w których skład wchodzą pola uprawowe, sady i plantacje. Do urbicenoz zalicza się całość struktury jaką tworzą miasta i otoczenia. Również zaliczamy tu uprawy leśne oraz sady hodowlane. Charakteryzuje one się zakłócaniem lub brakiem niektórych procesów ekologicznych. Ich struktura jest zazwyczaj mocno uproszczona (np. brak lub znikomy udział poziomu producentów – tzw. ekosystemy heterotroficzne). Często skład gatunkowy jest zniekształcony przez człowieka. Może dochodzić do introdukcji nowych gatunków i wypierania gatunków rodzimych.

AGROEKOSYSTEMY (AGROCENOZY)

Są to ekosystemy o charakterze otwartym, wynika to z faktu, że część biomasy jest stale wywożona poza układ, w związku z tym zasada autonomii nie jest zachowana. Często spotyka się agroekosystemy ubogie gatunkowo. Wynika to z faktu, iż mimo że  producenci stanowią jeden z najważniejszych składników biocenozy, ich okres wzrostu jest krótszy niż pozwalają warunki klimatyczne i środowiskowe.Także obserwuje się wysoki poziom konsumentów, ponieważ większość zwierząt występujących na polach to cykliczni migranci z okolicznych ekosystemów naturalnych.

Agrocenozy są poddane stałym, cyklicznym zaburzeniom wytworzonych struktur troficznych w wyniki prac polowych takich jak orka, okopywanie, a także zbiór. Również należy zwrócić uwagę, że poziom destruentów poddany jest ciągłej presji poprzez zabiegi agrotechniczne oraz chemizację i wywożenie masy zielonej poza ekosystem. Efektywność dekompozycji zależy od intensywności zabiegów agrotechnicznych.

EKOSYSTEMY MIEJSCIE (URBICENOZY)

Są to typowe ekosystemu heterotroficzne – istnieją dzięki stałemu importowi biomasy. Wynika to z faktu, że wielkość produkcji biomasy w tym ekosystemie nie jest wykorzystywana do jego trwania. W ekosystemach miejskich obserwuje się niski poziom producentów, a ich skład gatunkowy w dużej części kształtowany przez działania człowieka. Często stosowane są gatunki obcego pochodzenia, co wiąże się z zagrożeniami dla bioróżnorodności i możliwość wypierania rodzimych gatunków. Przede wszystkim obserwuje się dominację konsumentów, którymi głównie są człowiek i zwierzęta, które przystosowały się do życia w jego otoczeniu (szczury, owady bezskrzydłe, ptaki, grzyby, bakterie).

Urbicenozy charakteryzują się poziomem destruentów, który poddany jest stałej presji przez chemizację środowiska oraz wywożenie martwej materii organicznej poza ekosystem. Procesy dekompozycji są tu wyraźnie upośledzone. Warto zwrócić uwagę na zaawansowane procesy synurbanizacji polegające na tym, że zwierzęta zmieniają swój behawior, dietę przystosowują do warunków miejskich, co często stanowi problem dla ludzi żyjących w mieście.

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Powiązane wpisy

Dorota