Uprawa współrzędna roślin – jak prawidłowo sadzić rośliny?

Uprawa współrzędna roślin jest to coraz popularniejszą metodą łącząca warzywa i rośliny ozdobne. Jest stosowana w uprawie amatorskiej zarówno w ogrodach, jak i w pojemnikach na balkonach. Uprawa współrzędna wykorzystuje pozytywny, bądź negatywny wpływ poszczególnych gatunków na siebie. Roślin mogą razem współpracować, przez co wzrost i rozwój jest lepszy niż jakby rosły osobno.

Uprawa współrzędna 

Tak dobrane rośliny aby konkurencja między nimi była jak najmniejsza,  a pomoc jak największa. 

 uprawa współrzedna

Wzajemna współpraca roślin polega na:

  • pobieranie składników pokarmowych – jeden gatunek towarzysząc drugiemu ułatwia mu pobieranie substancji z gleby,
  • dostęp do światła – poszczególne rośliny mogą być podporą dla innych w walce o słońce,
  • ochrona przed wiatrem – niektóre rośliny stanowią „parawan” dla innych roślin,
  • ochrona przed szkodnikami – niektóre rośliny mają zdolności odstraszające szkodniki,
  • stymulacja wzrostu poprzez wydzielanie substancji przez korzenie i liście (allelopatia).

 

Uprawa współrzędna – podstawowe zasady

  1. Nie wolno sadzić blisko siebie warzyw z tej samej grupy i rodziny – np. warzyw psiankowatych – pomidora, ogórka, ziemniaka.
  2. Posadź obok siebie warzywa o różnych zasięgu systemu korzeniowego – będą pobierać składniki pokarmowe z różnych warstw gleby.
  3. Sadź rośliny z rodziny motylkowatych (bobowatych) – ich korzenie wchodzą w symbiozę z bakteriami glebowymi, przez co zwiększają zawartość azotu w glebie.
  4. Nie sadź blisko siebie warzyw o dużych wymaganiach pokarmowych i wodnych  – będą konkurować ze sobą!
  5. Sadź warzywa odstraszające szkodniki – np. aksamitka odstrasza mszyce, czosnek – odstrasza większość szkodników.

Czosnek i cebula – ich charakterystyczny aromat i zawarte w nich substancje chemiczne odstraszają dużą grupę szkodników np. mszyce i przędziorki, a także gryzonie oraz ślimaki. Chronią też rośliny rosnące w jego okolicy przed pojawieniem się na nich chorób grzybowych. Czosnek i cebula chronią marchew przed połyśnicą marchwianką, a marchew ogranicza występowanie śmietki cebulanki.

uprawa współrzędna

Jakie rośliny sadzić razem, a jakich połączeń unikać?

Zioła, które poprawiają smak warzyw:

groch koper ogrodowy
ziemniak kolendra siewna, kminek zwyczajny, mięta pieprzowa
pomidor pietruszka
ogórek pietruszka, cząber ogrodowy
koper włoski cząber ogrodowy
sałata głowiasta cząber ogrodowy
cebula koper ogrodowy
rzodkiewka rzeżucha ogrodowa
burak ćwikłowy koper ogrodowy

Korzystne i negatywne połączenia różnych roślin:

Dobrzy sąsiedzi: Niezgodni sąsiedzi:
wczesna marchew – cebula – szpinak sałata – pietruszka
papryka – kalarepa por – burak liściowy
późna marchew – por koper włoski – pomidor
szpinak – fasola – por – pomidor burak – seler – szpinak – fasola tyczna
fasola karłowa – burak ćwikłowy – cząber ogrodowy – sałata – rzodkiew fasola karłowa – cebula – por
seler – por pomidor – groch – marchew – burak liściowy
por – sałata cebula – marchew – rzodkiew – szpinak
marchew – sałata – szczypiorek – burak liściowy groch – fasola
pomidor – pietruszka ziemniaki – słonecznik
pomidor – seler ziemniaki – pomidor
sałata – rzodkiewki – kalarepa kapusta – gorczyca
kapusta – fasola karłowa
ogórki – koper cebulowe ze strączkowymi
dyniowate z ziemniakami
pomidor z kapustnymi
ziemniakami i rzodkiewką
marchew z kapustnymi

uprawa współrzędna

Ochrona przed szkodnikami:

Choroba/szkodnik Roślinny ochronne Kombinacje roślinne
Bawełnica korówka, mszyce lawenda, cząber ogrodowy, nasturcja
  • nasturcja przy drzewach owocowych
  • róże i lawenda
  • fasola i cząber ogrodowy
Bielinek kapustnik koper, szałwia, rozmaryn, tymianek, mięta pieprzowa, mięta cytrynowa, bylica, pomidory, seler, bylica piołun
  • kapusta z pomidorami, selerem

i ziołami na brzegach zagonu

Komary lawenda, bazylia posadzone na obrzeżach warzywnika odstraszają szkodniki
Mączniak prawdziwy czosnek, szczypiorek kilka roślin czosnku przy grządkach z warzywami
Mrówki lawenda, wrotycz pospolity, roszpunka róże i lawenda
Mszyce aksamitka, cebula, nasturcja (roślina pułapkowa – szkodniki są tylko na niej, a nie na innych roślinach) aksamitka przy grządkach z warzywami
Muchówki bazylia, rozmaryn, wrotycz pospolity, orzech włoski orzech włoski w miejscu wypoczynkowym
Myszy, karczowniki czosnek, szachownica cesarska, wilczomlecz, ułudka ostrzeń, nostrzyk, słonecznik, narcyzy La Riante nostrzyk w zasięgu korony drzewa, słoneczniki lub narcyzy na brzegach zagonów
Nicienie aksamitka, nagietek lekarski (rośliny pułapkowy – szkodniki są tylko na nich, a nie na innych roślinach) wymienione rośliny na brzegach zagonów
Pchełki ziemne bylica piołun, mięta pieprzowa, sałata, kwitnące pędy janowca, bylica piołun
  • kapusta z sałatą
  • siewki ogórka i janowiec
Połyśnica marchwianka cebula, szałwia, rzeżucha marchew z cebulą lub rzeżuchą
Rdza porzeczkowo-wejmutkowa bylica piołun bylica piołun z porzeczką czarną
Ślimaki gorczyca, cebula, czosnek, nasturcja, szałwia, hyzop, tymianek, bylica piołun skuteczność “względna”
Śmietka cebulanka marchew cebula z marchwią
Stonka ziemniaczana chrzan pospolity, jasnota, wrotycz pospolity, aksamitka intensywnie pachnące odmiany aksamitek wśród ziemniaków

Wymagania pokarmowe warzyw:

Wysokie wymagania Średnie wymagania Niskie wymagania
kalafior, brokuł, jarmuż, ziemniak, dynia, papryka, rabarbar,  brukselka, kapusta czerwona, kapusta czerwona, kapusta włoska, cukinia, seler, szparagi Cykoria, sałata lodowa, ogórek, kalarepa, dymka, burak liściowy, marchew, rzodkiew biała, szpinak, pomidor Fasola, groch, roszponka, sałata głowiasta, rzodkiewka, cebula

mgr inż. Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Powiązane wpisy

Dorota