Sukulenty świata

Wszystkie występujące na ziemi rośliny potrzebują wody do prawidłowego funkcjonowania procesów zachodzących w komórkach oraz do budowy tkanek. Jednak wielorakość klimatów  pokazuje, że ilość dostępnej wody jest zróżnicowana – od wilgotnych lasów tropikalnych po suche i gorące pustynie, gdzie deszcz  pada raz na kilka lat. Na przestrzeni tysiącleci rośliny ewoluowały w tam stopniu, że wykształcone cechy morfologiczne i fizjologiczne umożliwiły im przetrwanie w każdych warunkach. Na podstawie ich przystosowania podzielono je na dwie grupy:

  • mezofity – występują w miejscach, gdzie mają wody pod dostatkiem przez cały czas,
  • kserofity – rośliny, które rosną w suchszych obszarach ziemi.

Wśród kserofitów wyodrębniono dwie grupy:

  • sklerofity – rośliny, które nie są przystosowane do gromadzenia wody w tkankach, ale dzięki swojej budowie potrafią ograniczyć parowanie prawie do zera, co pozwala przetrwać im nawet w skrajnych warunkach. Posiadają bardzo wysokie ciśnienie osmotyczne, co powoduje, że mogą pobierać wodę nawet z pozornie suchej gleby.
  • sukulenty – rośliny, których budowa tkanek pozwala gromadzić nadmiar wody w specjalnych tkankach wodnych i oszczędnie nim gospodarować w czasie okresowych niedoborów. Ich ciśnienie osmotyczne jest bardzo małe, co powoduje, że podłoże w którym rosną musi być mocno wilgotne, aby mogły pobrać wodę. Jest to bardzo ważne podczas pielęgnacji sukulentów.

Pochodzenie

Aby dobrze poznać roślinę należy prześledzić skąd ona pochodzi. W przypadku sukulentów ich naturalne stanowiska ciągną się od obu Ameryk, przez Kanadę, aż po Patagonię, również występują w tropikalnych lasach deszczowych. Wiele z tych gatunków potrafi znieść niskie temperatury nawet do -40°C. Gatunki doniczkowe uprawiane w domach pochodzą głównie z klimatów subtropikalnych Afryki gdzie opady pojawiają się okresowo. Takie rośliny dobrze czują się w bardzo ciepłych i słonecznych miejscach mieszkania.

Podział

Podstawowy podział sukulentów polega na określeniu na podstawie miejsca, w którym magazynują wodę. Trzeba zwrócić uwagę, że autorzy różnie definiują poszczególne grupy i często się zdarza że ta sama roślina jest zaklasyfikowana. Najbardziej ogólny podział ten opiera się na zdolności tych roślin do znoszenia dłuższych lub krótszych niedoborów wody. Jest to bardzo istotne przy dobraniu odpowiedniego sposobu pielęgnacji w zależności do gatunku. Ze względu na różnorodność roślin często może zdarzać się, że niektóre rośliny znajdują się na pograniczu wyróżnionych grup. Należy jednak pamiętać, że niezależnie od sposobu magazynowania wody wszystkie sukulenty maja wyraźne cykle życiowe – okres wzrostu, a następnie czas spoczynku. Nawet w uprawie domowej należy zapewnić roślinom taki cykl, gdyż tylko wtedy będą one prawidłowo się rozwijały, a także będą bardziej odporne na choroby.

Sukulenty łodygowe

Jak sama nazwa wskazuje potrafią magazynować nadmiar wody w swoich łodygach, które pełnią funkcje asymilacyjne. Łodygi te posiadają specjalne tkanki wodne umiejscowione w ich centralnej części. Zewnętrzną warstwę stanowi gruba skórka (epiderma), która zapobiega nadmiernemu parowaniu. W większości gatunków liście nie występują, tylko u niektórych kaktusów zostały przekształcone w ciernie, co ogranicza parowanie wody.

Do tej grupy zaliczamy rodziny:

  • kaktusowate (Cactaceae),
  • wilczomleczowate (Euphorbiaceae),
  • toinowate (Apocynaceae),
  • niektóre rodzaje z rodzin Geraniaceae.

blossfeldia

Sukulenty liściowe

Ta grupa jest najbardziej zróżnicowana nie tylko pod względem wielkości i kształtów jakie przyjmują rośliny, ale także rozmieszczenia geograficznego. Jest to grupa roślin, które posiadają zdolność magazynowania wody w swoich liściach. Ze względu na sposób budowy różnią się sposobem pielęgnacji – niektóre wymagają podlewania kilka razy w roku (agawy, aloesy), a inne do prawidłowego wzrostu i rozwoju potrzebują stałego dostępu do wody (grubosze). Pod względem wielkości mamy do czynienia z kilkunastometrowymi olbrzymami (drzewiaste aloesy) po malutkie litopsy i konofyta posiadające 2 liście i o średnicy około 2 cm.

Do tej grupy zaliczamy rodziny:

  • pryszczyrnicowate (Aizoaceae),
  • gruboszowate (Crassulaceae),
  • astrowate (Asteraceae),
  • portulakowate (Portulacaceae).

litops

Sukulenty z kaudaksem

Jest to stosunkowo najmłodsza grupa sukulentów nie wyodrębniana przez wszystkich autorów jednak warto o niej wspomnieć ze względu na bardzo duże zróżnicowanie kształtów i pokrojów, a także cyklów rozwojowych. Opisanie tych sukulentów stało się możliwe dopiero po drugiej wojnie światowej wraz z rozwojem technik badawczych. Kaudaksem określono zgrubiałą dolną część łodygi, która u siewek określana jest mianem hipokotylu. Sukulenty z tej grupy wykształciły kaudaks ogromnych rozmiarów i to w nim mogą magazynować wodę. Charakterystyczną cecha tych roślin jest okresowe pojawianie się i zamieranie łodyg po kwitnięciu, przez co rośliny wyglądają na sezonowe.

adenium

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *