Pnącza jako element architektoniczny w projektowaniu ogrodów

Pnącza są roślinami wielozadaniowymi, które powinny znaleźć się w każdym ogrodzie. Mogą zasłonić niechciany widok czy brzydki płot, jak również mogą tworzyć ciekawe aranżacje z innymi gatunkami. Przy odpowiednim wyborze gatunku i odmiany można zmienić charakter ogrodu.

pnącza1


Przeczytaj także:


Zalety pnączy

Zaletą wykorzystania pnączy w ogrodzie jest przede wszystkim zakrywanie płotów, ogrodzeń lub innych konstrukcji. Mało atrakcyjne betonowe ogrodzenia są pełnią swoja funkcję izolacyjną i ochronną, jednak ich wartość estetyczna jest znikoma. Dlatego coraz popularniejsze stało się zasłanianie ich nasadzając winobluszcz trójklapowy  (Parthenocissus tricuspidata) lub winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus tricuspidata). Nie tylko dają one dużą masę zieleni w miarę szybko przykrywając niechciany widok, ale maja duże walory ozdobne szczególnie na jesień, gdy pięknie się przebarwiają.

Co decyduje o wyborze najlepszego gatunku?

Jednak przy wyborze gatunków trzeba dobrać je ściśle do warunków siedliskowych. Dzięki prawidłowemu sadzeniu można ograniczyć liczbę zabiegów pielęgnacyjnych, ponieważ roślina sama zadba o siebie. Oczywiście na najbardziej reprezentatywnym miejscu najlepiej posadzić gatunki zimozielone, których liście stanowią ozdobę przez cały rok. Istnieje wiele roślin o pięknych kwiatach, jednak są to gatunki egzotyczne, które w naszym klimacie mogą przemarzać.

W naturze pnącza wspinają się po innych roślinach w górę do słońca, a na szczycie swojej podpory rozwijają szeroką koronę. Niektóre to robią szybciej inne wolniej. Dlatego w ogrodzie bardzo ważne jest dobranie gatunku pod względem siły wzrostu do zadania jakie ma pełnić. Trzeba pamiętać, że niezależnie od funkcji łatwiej jest zakryć niewielką powierzchnię. Dlatego duże znaczenie ma rozstawa w jakiej sadzi się rośliny, aby nie stracić dużo czasu na uzyskanie pożądanego efektu.

Większość pnączy wykazuje bardzo szybki wzrost na długość (w ciągu roku mogą przyrastać nawet do 5 metrów). Dlatego dobrze nadają się do okrywania brzydkich ogrodzeń czy budynków gospodarczych. Jednak w zależności od funkcji jakie ma pełnić roślina należy dopasować gatunek do sposoby w jaki będzie się ona wspinać. Rozróżniamy dwa rodzaje pnączy ze względu na sposób wzrostu się po podporze:

  • pnącza wijące się – za pomocą łodygi oplatają się wokół podpory. Okrężnymi ruchami pędu roślina wyszukuje oparcie i skrętnymi ruchami dookoła niej się owija,
  • pnącza czepne – wykorzystują wyspecjalizowane organy, aby móc wspinać się do słońca, mogą to być wąsy czepne, kolce, ciernie, czepne korzenie przybyszowe i ssawki.

Bluszcz, Drzwi, Oświetlenie

Pnącza jako element architektoniczny w ogrodzie

Pnącza są bardzo plastycznymi roślinami, które można wykorzystać do wielu celów. Przede wszystkim najczęściej sadzi się je wzdłuż ogrodzeń lub domów, gdzie spinają się zakrywając nieciekawą konstrukcję. Potrafią w ten sposób zakryć dużą płaszczyznę pionową, wykorzystując przy tym tylko niewielki kawałek ziemi. W takim przypadku najlepiej sprawdzą się gatunki o zimozielone. Innym wykorzystaniem pnączy jest tworzenie wnętrz ogrodowych. Jako podporę wykorzystuje się treliaże po których rośliny wspinają się ku górze. Takie rozwiązanie pozwala na wyodrębnienie poszczególnych stref w ogrodzie, bez szczelnego ich oddzielania. Polecane to jest szczególnie do małych ogrodów. W takim przypadku można pokusić się o gatunki zrzucające liście na zimę, ale bardzo ozdobne w trakcie sezonu wegetacyjnego np. pod względem efektywnego kwitnienia.

Pnącza w wersji horyzontalnej

Jednak należy pamiętać, że pnącza nie są roślinami, które tylko rosną w górę. Można je także sadzić bez podpór, wtedy będą ciekawie się płożyły po ziemi pełniąc funkcję okrywową. W taki sposób można wykorzystać np. bluszcz pospolity (Hedera helix), który na podporach tworzy zimozieloną, gęstą pokrywę, natomiast posadzony w formie płożącej pod ciemnymi koronami drzew, staje się rośliną zadarniającą. Podobnie wygląda wykorzystanie trzmieliny Fortune’a (Euonymus fortuneii), która jest dostępna w sklepach ogrodniczych w wielu odmianach o barwnych liściach.

Natomiast na miejsca słoneczne, zarówno przy podporach, jak i na ziemi, dobrze sprawdzi się pnącze jednoroczne – nasturcja większa (Tropaeolum majus). Zastosowanie gatunków jednorocznych ma tą zaletę, że w ciągu sezonu wegetacyjnego potrafią dorastać do 4-5 metrów długości, a co roku można je zmieniać na inne. Również z powodzeniem mogą być wykorzystane do obsadzania pojemników na tarasach i balkonach, gdzie stworzą bujną i gęstą ścianę zieleni. Zarówno wśród roślin jednorocznych, jak i wieloletnich istnieje bardzo wiele gatunków i odmian o zróżnicowanym terminie kwitnienia. Wykonanie dobrze przemyślanych nasadzeń pozwala stworzyć bujną ścianę zieleni, która będzie pokryta kwiatami lub barwnymi liśćmi przez cały sezon wegetacyjny.

bluszcz_pospolity

Naturalnie lub z pomocą

Przy wyborze gatunku pnączy do ogrodu większość osób kieruje się kolorem kwiatów i liści, siłą wzrostu, a także wymaganiami siedliskowymi. Jest to bardzo słuszne podejście w momencie gdy ogrodnikowi jest obojętne czy roślinie trzeba będzie pomóc we wspinaniu się po podporze, czy zrobi ona to sama. Duża część gatunków o dekoracyjnych kwiatach potrzebuje podwiązywania ich pędów, ponieważ nie jaką wykształconych organów, które solidnie przytwierdzą je do podpory. Takie rośliny będą wymagały nieco więcej pracy, ponieważ regularnie należy do nich zaglądać i kierować je w pożądany sposób. Natomiast istnieją gatunki, które wykształciły specjalne organy dzięki czemu wspinanie nie wymaga ingerencji człowieka. Oba typy pnączy mają swoje zalety i wady, które należy przeanalizować przy wyborze gatunku.

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *