Oświetlenie ogrodu

Dobrze zaprojektowany ogród jest atrakcyjny o każdej porze roku, w każdej pogodzie, a także przez całą dobę. O tym ostatnim projektanci często zapominają, ponieważ zakładają użytkowanie ogrodu w dzień. Zapominają o przyjemności płynącej z przesiadywania w ogrodzie w letnie, pogodne wieczory. Wtedy aranżacje nabierają innego charakteru, szczególnie jeśli są ciekawie podświetlone. Za pomocą dobrze rozmieszczonych reflektorów można stworzyć magiczną scenerię i odmienić postrzeganie kompozycji roślinnych, małej architektury, a nawet zwykłych budynków.

oświetlenie2

Projektowanie oświetlenia ogrodu nie jest łatwym zadaniem, gdyż nie każdy potrafi sobie wyobrazić jak będzie się rozchodziło światło w ciemności. Również dobór odpowiedniego źródła światła może być skomplikowany. Jednak prawidłowe rozmieszczenie lamp powoduje powstanie całkiem nowego oblicza ogrodu, gdzie nieciekawe w dziennym świetle budynki nagle zmieniają się na korzyść przez oświetlenie ich szerokostrumieniowymi reflektorami. Również główka  ścieżka może wyglądać dużo atrakcyjniej w nocy, kiedy włączone są światła.

Główną myślą dobrego oświetlenia jest podświetlenie określonych elementów i detali architektonicznych, a pozostawienie w cieniu nieciekawych miejsc. Trzeba pamiętać, aby lampy ustawiać na różnych wysokościach oraz stosować różne ich typy. Przykładowo: oświetlenie punktowe (oprawy typu downlight) stosuje się do zwrócenia uwagi na wybrane detale, natomiast reflektory szerokostrumieniowe polecane są do iluminacji większych płaszczyzn. Również kierunek światła potrafi dużo zdziałać. Oświetlenie górne rzuca światło na schody, ścieżki i niższe rośliny, z kolei podświetlenie od dołu pozwala uzyskać ciekawe, dramatyczne cienie, natomiast oświetlenie umieszczone z tyłu obiektu eksponuje efektowne kształty.

Zasady stosowania oświetlenia

  • nadmiar światła równomierne oświetlenie ogrodu, co z kolei sprzyja straceniu efektu cienia i tajemnicy; również powoduje uzyskanie oświetlenia przypominającego to, które występuje w ciągu dnia, dlatego zaleca się wykorzystywać rozsądne ilości źródeł światła,
  • lepiej zastosować jedną lub dwie barwy światła, ponieważ nadmierne kolorowe oświetlenie dla nienaturalny i dziwaczny obraz, inaczej wygląda sprawa oświetleni bożonarodzeniowych, gdzie istnieje większa dowolność,
  • wysokość lamp powinna ukierunkować światło na wybrany obiekt, zaleca się unikanie oświetlania oczy patrzącego – oślepianie gości da odwrotny efekt do zamierzonego,
  • oświetlenie powinno być skierowane tak, aby nie świeciło na sąsiednie działki, ponieważ zarówno jego efektywność będzie mniejsza, jak i może spowodować konflikty z sąsiadami.

oświetlenie1

Obserwacja ogrodu o różnych porach w ciągu dobry i w ciągu roku

Wykorzystanie oświetlenia  ma dwie zasadnicze zalety. Przede wszystkim pozwala na oglądanie roślin i elementów architektonicznych po zapadnięciu zmroku. Tworzą one wtedy ciekawe efekty światła i cienia, wprowadzając do ogrodu element tajemniczości i budowania napięcia. Może to być szczególnie atrakcyjne dla odwiedzających gości. Drugą zaletą, bardziej interesującą dla domowników, jest możliwość użytkowania ogrodu także po zmroku w czasie ciepłych, letnich wieczorów lub w zimie oglądanie przez okno aranżacji pokrytych śniegową pierzyną. Oba aspekty podnoszą wartość dekoracyjną ogrodu. Zimowe podglądanie zwierząt zakradających się do ogrodu po owoce z krzewów ma także duże znaczeniu w budowaniu u dzieci świadomości ekologicznej. Aby pokreślić tę intrygującą scenerię należy dążyć do wyodrębnienia elementów, które mogą stworzyć nowe oblicze aranżacji po zmroku – głównie ciekawe struktury roślinne oraz formy architektoniczne. Należy pamiętać, że nie warto oświetlać całego ogrodu, gdyż efekt będzie odwrotny do zamierzonego.

Należy pamiętać, że każda pora roku może stworzyć interesującą grę świateł i cieni. Na wiosnę warto zwrócić uwagę na pojawiające się młode rośliny, a także gatunki cebulowe o niecodziennych kwiatostanach. W lecie będą to rośliny o różnych kształtach kwiatów lub liści. Na jesień można wykorzystać pojawiające się owoce oraz bezlistne pędy drzew i krzewów dające intrygujące plątaniny gałęzi. Z kolei zimowe, oszronione źdźbła traw lub iskrzące się pokrywy śnieżne stworzą niecodzienne kształty.

Jednym z najczęściej podświetlanych obiektów są oczka wodne, fontanny i kaskady. Tworzą one ciekawe refleksy świetlne, które są potęgowane przez światło. Oświetlenie punktowe nadaje się przede wszystkim do fontann i kaskad, natomiast reflektory szerokostrumieniowe zmieniają jasną powierzchnię w iskrzący się ekran. Jeżeli w zbiorniku żyją ryby można obserwować ich życie w nocy, z kolei kamieniste dno tworzy naturalistyczny, tajemniczy świat. Staw jest jedynym miejscem w ogrodzie, gdzie nie ma potrzeby ograniczania nadmiaru oświetlenia, gdyż każda jego ilość będzie dobrze wyglądała.

Bezpieczeństwo wokół domu

Poza dekoracyjnymi wartościami oświetlenie pełni bardziej przyziemną funkcję – podnosi bezpieczeństwa wokół domu. Zauważono, że nocne oświetlenie domów odstrasza intruzów. Ostatnio coraz popularniejsze stają się reflektory szerokosrtumieniowe zasilane wysokim napięciem z fotodetektorami na podczerwień. Ich zaletą jest reagowanie na ogrzewanie ciałem i włączanie się natychmiast po zarejestrowaniu poruszających się osób i samochodów w zasięgu ich działania. Jest to szczególnie przydatne rozwiązanie w trakcie wyjazdów urlopowych, ponieważ umożliwia sąsiadom reagowanie w razie konieczności. Należy jednak pamiętać, żeby nie montować lampy z detektorem w miejscu, w którym będzie ona uruchamiana przez każdego pieszego mijającego dom chodnikiem. Również wybór kształtu lamp powinien być jak najbardziej dopasowany do stylu domu i ogrodu.

Bezpieczeństwo polega także na umożliwieniu korzystania z dalszych części ogrodu także po zmroku. Ścieżki oświetlone nawet niezbyt mocnym światłem zapobiegają możliwym wywróceniom i urazom, a jednocześnie pozwalają dość w pożądane miejsce. Również zamontowanie światła przed wejściem do domu ułatwi gościom podjazd samochodami, a także przywitanie się i pożegnanie z gospodarzami.

Przedłużenie czasu użytkowania ogrodu

Bardzo popularne jest spędzanie letnich wieczorów na patio, gdzie przygotowuje się i spożywa posiłki, a także odpoczywa w ciepłe noce. Niestety szybko zapadający wieczór na wiosnę i jesień ogranicza możliwości użytkowania ogrodu. wykorzystanie oświetlenia montowanego na patio pozwoli kontynuować relaks jeszcze długo po zachodzie słońca. W tym przypadku nie ma jednego idealnego rozwiązania, ponieważ reflektory szerokostrumieniowe  mocowane do ściany dają dużo światłą, ale mają niewielką wartość dekoracyjną. Z kolei lampy punktowe oświetlające poszczególne elementy ogrodu (np. pergola czy kwietnik) tworzą ciekawą iluminację jednak ich wartość przy przygotowaniu posiłków i jedzeniu jest niewielka.

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota

4 Comments

    • Oświetlenie potrafi odmienić ogród po zmroku i stworzyć całkiem nową aranżację. Często jest pomijane lub traktowane jako konieczność, a przecież gra światła i cieni potrafi być niesamowita – to co w dzień pozostaje całkiem zwyczajne, w nocy pokazuje swoje tajemnicze oblicze.

  1. Ciekawe porady, jeszcze nigdy nie czytałem podobnego poradnika 😉 Wszyscy piszą o tym, jak oświetlać, czym i jaką barwą, a tutaj przeniesienie sensu i magii światła do ogrodu – esencja. Super wpis!

    • Cieszę się, że artykuł się podoba. Staram się pisać w ciekawy sposób na zwykłe ogrodowe tematy, ponieważ ogród może być miejscem magicznym i wyjątkowym, co wymaga odpowiednich słów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *