Profilaktyka chorób i szkodników w ogrodzie

W ogrodzie praca nigdy się nie kończy, ponieważ każdy miesiąc niesie ze sobą szereg obowiązków. Oczywiście w zamian można się cieszyć pięknymi, zdrowymi roślinami. Jednak czasem przychodzi moment kiedy pojawiają się niechciani goście, z którymi trzeba sobie szybko poradzić, a jednocześnie myśleć o ochronie środowiska. Profilaktyka chorób i szkodników staje się wtedy bardzo ważna.

Profilaktyka chorób i szkodników

Profilaktyka chorób i szkodników

Przede wszystkim należy sobie uświadomić, że prawie każda roślina jest w mniejszym lub większym stopniu narażona na atak ze strony chorób i szkodników, jednak stopień porażenia zależy od wielu czynników. Najłatwiej byłoby zrobić nasadzenia tylko z gatunków i odmian odpornych, ale w praktyce jest to prawie niemożliwe. Mimo że hodowcy dążą przede wszystkim do stworzenia roślin, które nie byłyby podatne na żerowanie szkodników i powstawanie chorób, to wymaga to lata pracy. Warto jednak zadbać o odpowiednią profilaktykę, ponieważ zapobieganie porażeniom jest dużo tańsze niż walka z ich objawami. Szczególne znaczenie profilaktyka chorób i szkodników ma to w ogrodach przydomowych oraz w przestrzeni miejskiej, gdzie zieleń znajduje się w bezpośrednim kontakcie z ludźmi i zwierzętami, a stosowanie chemicznych środków ochrony roślin jest stosunkowo niebezpieczne.

Warunki siedliskowe

Każda roślina ma ściśle określone wymagania, aby mogła wytwarzać intensywnie zabarwione liście oraz dużo kwiatów. Jakiekolwiek nieprawidłowości powodują efekt wyraźnie widoczny w postaci zmian w wyglądzie okazu. W ten sposób można się domyślić co się dzieje z rośliną i próbować temu zaradzić.

Najczęstszą przyczyną spotykaną w ogrodach początkujących ogrodników jest nieprawidłowe dobranie stanowiska dla konkretnego gatunku. Warunki wodno-glebowe oraz świetlne są niesamowicie istotne dla poprawnego przeprowadzania procesów wewnątrz roślin. Na początku jeszcze można próbować rozsadzić rośliny w nowe miejsce. Innym rozwiązaniem jest zwiększenie poziomu materii organicznej, która zrekompensuje okazowi nieprawidłowe warunki. W przypadku niedoboru światła u starszych gatunków można wykonać cięcie przerzedzające nasadzenia, które dopuści nieco więcej promieni. Jednak w obu przypadkach zabiegi te są czaso- i pracochłonne i nie będą w stanie zrekompensować roślinie nieprawidłowych warunków. Dlatego tak ważny jest poprawny dobór gatunków jeszcze na etapie projektowym. Profilaktyka chorób i szkodników przede wszystkim dotyczy prawidłowych warunków dla wzrostu i rozwoju roślin.

Profilaktyka chorób i szkodników

Konkurencja między roślinami

Początkujący ogrodnicy chcą już w pierwszym roku uzyskać efekt dwudziestoletniego ogrodu, dlatego sadzą gęsto rośliny zapominając o tym, że w ciągu najbliższych kilku lat powiększą one swoje rozmiary. W efekcie jest im zbyt gęsto, ich korzenie nie mają miejsca do wzrostu i rozwoju i muszą dzielić się pomiędzy sobą dostępną wodą i składnikami pokarmowymi. Często dochodzi do niedoboru niektórych substancji, które obniżają odporność roślin, co otwiera drzwi dla rozwoju chorób i szkodników. Dlatego jeszcze przed sadzeniem należy dokładnie zapoznać się z charakterystyką gatunków, a szczególnie z rozmiarami jakie osiągają w ciągu np. 10 lat.

Prawie w każdym ogrodzie znajdzie się gęsty żywopłot, najczęściej z żywotnika zachodniego ‘Smaragd’. Wiele osób tak bardzo pragnie się odgrodzić od otaczającego świata, że sadzi rośliny bardzo gęsto, zapominając, że prawidłowa rozstawa tego gatunku to około 60 cm. W przypadku miejsc bardzo przewiewnych można zastosować podwójny szpaler, który ograniczy prędkość podmuchów. Jednak niechęć do zabierania dodatkowego miejsca na drugą warstwę roślin, powoduje ich gęste upchanie na małej powierzchni. Prowadzi to do zwiększenia wilgotności wewnątrz żywopłotu, co z kolei jest idealnym miejscem dla rozwoju chorób grzybowych. Warto pamiętać o prawidłowej rozstawie dostosowanej do danego gatunku, ponieważ to wystarczy by żywopłot zatrzymywał 80% siły wiatru i spełniał swoje funkcje.

Nieprawidłowe sąsiedztwo

Profilaktyka chorób i szkodników to także świadomość, że w świecie roślin nie wszystkie gatunki lubią rosnąć w swoim towarzystwie. Często powodowane jest to przez różnego rodzaju wydzieliny roślinne, a także przekazywanie szkodników i chorób z egzemplarza odpornego na wrażliwy. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że właśnie prawidłowy dobór roślin potrafi ustrzec przed koniecznością poważnych reorganizacji nasadzeń. Tzw. metoda uprawy współrzędnej dotyczy głównie upraw warzywnych i sadowniczych. Polega ona na takim wzajemnym oddziaływaniu na siebie roślin, żeby ich konkurencja była jak najmniejsza, a pomoc jak największa. Opiera się to na wzajemnej współpracy w pobieraniu składników pokarmowych, pomocy w dostępie do światłą, ochronie przed silnymi wiatrami i szkodnikami oraz wzajemnym stymulowaniu wzrostu poprzez wydzielanie różnych substancji przez korzenie. Obie rośliny rosnące obok siebie pomagają sobie, a efekt ich współpracy jest większy niż jakby rosły osobno. Również dzięki wydzielaniu substancji korzeniowych chronią się przed różnymi szkodnikami.

Warto także sadzić rośliny przywabiające organizmy pożyteczne, głównie owady. Nie tylko latające motyle podnoszą wartość estetyczną i edukacyjną ogrodu, ale także często są naturalnymi wrogami wielu szkodników. Należy korzystać z dobrodziejstw natury, aby uniknąć stosowania chemicznych środków ochrony roślin.

Profilaktyka chorób i szkodników

Nawożenie

Często nieumiejętne stosowanie nawozów ma skutek odwrotny do zamierzonego. Wielu początkujących ogrodników chce aby ich rośliny były najładniejsze i stosuje większe od zalecanych dawki nawozów. W efekcie prowadzi to do silnego poparzenia od środka roślin, a uszkodzona raz roślina jest bardziej wrażliwa na żerowanie szkodników i choroby. Zdarza się także, że drzewa i krzewy są zbyt późno zasilane nawozami azotowymi, które pobudzają roślinę do wzrostu wegetatywnego (pędów i liści). Powoduje to, że na zimę roślina ma dużo młodych, niezdrewniałych przyrostów, które są bardziej podatne na uszkodzenia mrozowe. Rany na korze tworzą otwarte drzwi dla patogenów.

Pielęgnacja

Prawidłowe profilaktyka chorób i szkodników zaczyna się jeszcze przed posadzeniem roślin. Na etapie zakładania ogrodu należy dobrze przygotować glebę, przekopać ją, usunąć wszystkie chwasty, a w razie obecności szkodników zastosować odpowiednie zabiegi. Również należy pamiętać, żeby w szkółkach wybierać roślin bez oznak chorobowych i śladów żerowania szkodników – to podstawa do zdrowego ogrodu. Ważna jest także pielęgnacja po założeniu ogrodu, czyli regularne podlewanie, prawidłowe nawożenie, przycinanie oraz okrywanie na zimę. Są to podstawowe zabiegi pielęgnacyjne, które należy wykonywać systematycznie. Regularne przeglądanie stanu roślin pozwala na szybkie zaobserwowanie nieprawidłowości i odpowiednią reakcję. Najlepiej uszkodzone pędy i liście od razu wycinać i wyrzucać do śmieci, nie na kompost. Dzięki temu można w łatwy sposób ograniczyć rozprzestrzenianie się chorób i szkodników na inne rośliny. Wrzucenie zakażonego pędu do kompostownika, spowoduje zakażenie całego kompostu. Z zabiegami na już porażonych roślinach nie można zbyt długo czekać i należy je wykonać możliwie jak najszybciej, gdy naturalne środki jeszcze poradzą sobie z szkodnikiem czy chorobą.

Zwalczanie ekologiczne

Zanim ogrodnik zacznie myśleć o stosowaniu preparatów chemicznych na popularne szkodniki takie jak mszyce i przędziorki, warto sięgnąć po naturalne metody. Są one najbardziej skuteczne jeśli zastosuje się je w początkowym etapie rozwoju patogenu. Zalicza się tu głównie gnojówki i wyciągi z roślin takich jak: pokrzywa, rumian, aksamitka, piołun. Można także korzystać z dobrodziejstw czosnku i cebuli. Przeciętą na pół cebulą lub czosnkiem można smarować liście z oznakami chorobowymi. Z obu tych roślin można wykonywać napary, które od wielu lat są skutecznym sposobem na zwalczanie chorób i szkodników.

Dorota Blatsios, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *