Brzoza brodawkowata jako surowiec zielarski – zastosowanie, przepisy

Migoczące na wietrze małe listki, biała i spękana kora, zwiewny pokrój – tak, to brzoza brodawkowata. Każdy ją zna, bo można ją spotkać prawie wszędzie. Jako pierwsza pojawia się na nieużytkach, gdzie inne, bardziej wymagające rośliny nie dałyby sobie rady. To właśnie brzoza brodawkowata jest ważnym surowcem zielarskim wykorzystywanym w medycynie naturalnej. 

Znalezione obrazy dla zapytania betula pendula

Przeczytaj także:

O czym nie przeczytacie w tym artykule

Dzisiaj nie dowiecie się, że brzoza to gatunek silnie zaznaczony w polskim krajobrazie, który z dzikich zarośli wszedł do ogrodów przydomowych w postaci ciekawych odmian (np. popularna ‘Youngi’, żółtolistna ‘Golden Cloud’, wzniesiona i poskręcana ‘Fastigiata’). Nie przeczytacie także o jego znaczeniu ekologicznym przy szybkim porastaniu nieużytków dzięki łatwemu rozprzestrzenianiu się nasion przez wiatr i szybkiemu wzrostowi. Gdybyście nawet bardzo chcieli, to nie powiem, że w Wolińskim Parku Narodowym znajdziecie jej ciekawą formę – brzozę płomienną, której wysuszone konary mają jasnoróżowe zabarwienie.

Za to mogę zagwarantować, że poznacie sposób na zbieranie i przetwarzanie młodych liści, z których można zrobić pyszne wino i maść brzozową stosowaną przy reumatyzmie. Dowiecie się także co to jest białoporek brzozowy i dlaczego tak bardzo ceniony jest.

Lecznicza historia

O ile starożytni Grecy i Rzymianie nie wykorzystywany brzozy do celów leczniczych, to istnieją doniesienia, że już w paleolicie stosowano korę do usztywniania złamanych kończyn. Najpierw pasy kory moczono w wodzie, by zmiękła, a następie obkładano nią kończynę – gdy wyschła, to twardniała i unieruchamiała złamanie. Właściwości lecznicze jako pierwsza zaczęła wykorzystywać benedyktynka Hildegarda z  Bingen, to właśnie ona stosowała świeże pączki w chorobach skóry. Natomiast XIII i XIV brzoza brodawkowata była powszechnie wykorzystywana w leczeniu bóli wątroby i w problemach z nerkami. Nawet współczesna medycyna ludowa czerpie korzyści z liści tej rośliny, które stosowane są do okładów w migrenowych bólach głowy oraz dolegliwościach reumatycznych.

Brzoza brodawkowata – surowiec zielarski

Wykorzystuje się prawie cała roślinę: liście, pączki, korę, sok oraz porastającego pień grzyba z rodziny pniarkowatych – białoporka brzozowego, potocznie zwanego hubą.

Zbiór liści i pączków

Zbierać należy młode liście i pączki na początku ich rozwoju, gdy są jeszcze lepki – najlepszym momentem jest kwiecień i maj. Żeby nie obciążać jednego drzewa, lepiej wybrać kilka okazów. Liście trzeba jak najszybciej wysuszyć w ciemnym, suchym i przewiewnym miejscu rozłożone na papierze aż do zmiany barwy na oliwkowozieloną. Następnie przechowuje się je w papierowych torbach. Zawierają bardzo dużo olejków eterycznych, a także m.in flawonoidy, saponiny i żywice. Liście i pączki są jedynym surowcem zielarskim, który pobiera się bez szkody dla drzewa lub jego całkowitego uśmiercenia.

Kora

Kora brzozowa (Cortex betulae) zawiera betulinę, kwas betulinowy i lupeol, które mają działanie antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, pomagają w leczeniu otyłości i cukrzycy. Co ciekawe u okazów rosnących w miastach, zawartość leczniczych składników jest większa niż u drzew z lasu. Korę zbiera się w postaci pasów, nie musi być pobierana z żywych okazów, więc można dogadać się z leśnikiem, którym ta część drzewa nie jest potrzebna.

Sok brzozowy

Najlepszym terminem na jego pobieranie jest wiosna (kwiecień, maj), jednak często kaleczenie drzewa prowadzi do jego śmierci. Sok jest łatwo dostępny w sklepach zielarskich i ze zdrową żywnością, więc zdecydowanie korzystniej właśnie tam się po niego udać.

Białoporek brzozowy – huba

Dla drzewa jest pasożytem, jednak dla ludzi ma lecznicze działanie przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, a także przeciwnowotworowe, co sprawia, że jest doceniany w medycynie maturalnej. Zawiera trójterpentyny, sterole, i kwasy tłuszczowe. Leki wykonane z tego surowca zielarskiego można dostać w sklepach specjalistycznych.

brzoza brodawkowata - huba

Zastosowanie

Młode suszone liście wykorzystywane są w chorobach układu moczowego i nerek, także w zakażeniach bakteryjnych, w stanach zapalnych oraz w dolegliwościach reumatycznych. Jest skutecznym lekiem na trądzik, przyspieszającym porost włosów, oczyszczającym wątrobę, regulującym trawienie, odkażającym i wzmacniającym. Działa także moczopędnie. Ludowe przekazy podają, że gałązki brzozy postawione koło łóżka, działają relaksująco, a położone pod materacem dziecięcym wzdłuż kręgosłupa, zapobiegają nocnemu moczeniu i koszmarom, a kobietom w chorobach ginekologicznych. Liście schowane pod poduszką zapobiegają bólom głowy, natomiast ustawione w wazonie w pokoju, neutralizują złą energię i wprowadzają harmonię do otoczenia.

brzoza brodwakowata

Brzoza brodawkowata – przepisy

Wino z liści brzozowych

  • szklanka świeżych, młodych liści (lekko ugniecionych),
  • pęczek natki pietruszki,
  • 1 litr wytrawnego wina gronowego
  • szklanka miodu

Po opłukaniu liście brzozy i natki pietruszki, wkładamy garnka i zalewamy winem. Całość doprowadzamy do wrzenia i gotujemy przez 15 minut na bardzo małym ogniu, a następnie pozostawiamy pod przykryciem przez 3 godziny. Po przecedzeniu, dolewamy miód i podgrzewamy do 30 stopni (nie doprowadzać do wrzenia, ponieważ przy wyższych temperaturach miód traci lecznicze właściwości!), aż miód się rozpuści. Ciepły płyn rozlewamy do butelek, które później przechowuje się w chłodnym miejscu. W celach leczniczych pojemy pół szklanki 3 razy dziennie. Jest bezcenne przy oczyszczaniu nerek z szkodliwych substancji.

Sok z liści brzozy

Do porządzenia napoju potrzeba 100 g świeżych liści brzozy, które dokładnie myjemy i sporządzamy sok za pomocą sokowirówki. Należy go zużyć bezpośrednio krótko po przygotowaniu. Jeśli chcemy go utrwalić, należy dodać równą objętość spirytusu. Napój sporządza się mieszając 30-40 kropli soku z brzozy ze szklanką wody. Zaleca się picie 2-3 razy dziennie pół godzinny przed jedzeniem. Wspomaga trawienie oraz działa oczyszczająco.

Napar z suszonych liści brzozy wzmacniający włosy

Szklankę wysuszonych liści zalewamy 2 szklankami wrzątku i pozostawiamy do ostudzenia. Po odcedzeniu, płucz włosy po ich umyciu. Zapobiega ich wypadaniu. Ciepły napar można także dodawać do kąpieli, pomaga wtedy w bólach reumatycznych oraz przy przy leczeniu nadmiernej potliwości.

Napar ze świeżych liści brzozy antycellulitowo

Dwie łyżki świeżych listków brzozy zalewamy wrzątkiem i przykrywamy. Po wystygnięciu i odcedzeniu pijemy 3 razy dziennie po jednej szklance. Napar działa antycellulitowo oraz wspomaga naturalną regenerację skóry.

Maść brzozowa

  • szklanka świeżych lub suszonych liści brzozy
  • łyżka suszonych kwiatów kwiatów wiązówki błotnej
  • 250 g smalcu wieprzowego lub gęsiego

Smalec rozpuszczamy w garnku włożonym do innego garnka z wodą, dodajemy liście brzozy i kwiaty wiązówki. Całość gotujemy przez 5 godzin mieszając drewnianą łyżką, po czym pozostawiamy do ostygnięcia na całą noc, a następnie pozostawiamy czynność. Miksturę przecedzamy przez gazę, a zioła wyciskamy. Preparat od razu przelewamy do wcześniej wyparzonych słoiczków i pozostawiamy do zastygnięcia. Jako przeciwbólowy składnik można dodać do smalcu kwiaty stokrotki pospolitej. Maść stosuje się w bólach reumatycznych.

brzoza brodawkowata

Dorota Blatsios

Print Friendly, PDF & Email

Powiązane wpisy

Dorota

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *